Baleazaleak. Cazadores de ballenas

2011ko apirilaren 20tik 2013ko ekainaren 2ra arte

Erakusketa honetan aintzinako eta gaur egungo balearen arrantza ematen da ezagutzera eta bereziki, euskaldunek jarduera honetan izan duten partehartzea azpimarratu da. Erdi Aroko garaiei egiten zaie erreferentzia hasieran:Kontzejuetako zigiluek adierazten duten bezala Kantauri aldean garatu ziren nagusiki hasierako arrantzaldi haiek.

XVI. mendeko garai oparoei ere garrantzi berezia eman zaie (Labrador eta San Lorentzoko bokalean garatutako bale arrantza). XVII. eta XVIII. mendeak ere barne hartzen dira erakusketan eta baita XIX. eta XX. mendeetan arrantzaldi industrializatuarekin hasiko diren garai kontenporaneoak ere. Bukatzeko, gaur egun munduan dauden bale populazioari eta desagertzeko zorian dauden hainbat zetazeo espeziei egiten zaie errefentzia.

Euskal Herrian balearen arrantzak gailentasun-historiko handia izan badu ere, lehen aldia da gai honi buruzko erakusketa monografiko bat eskaintzen dela.

Erakusketa atal hauetan dago antolatua:

• Balea eta arpoia
• Erdi Aroko lanbroak
• Itsas mamuak itsaso ilunetan
• Elezaharretik errealitatera. Euskal baleak
• XVI. mendea, euskal baleazaleen aldi oparoa
• Balearen etekinak
• Red Bay-ko aztarnategia (Labrador, Kanada)
• Bizimodu gogor eta arriskutsua
• XVII. mendea. Lehia bizia nazioartean
• XVIII. mendea. Euskal gainbehera eta Artikoaren eta Atlantikoaren ustiapen masiboa
• XIX. mendea. Mundu mailako zabalkundea eta teknologia berriak
• XX. eta XXI. mendeak. Zentzutasuna zentzugabekeriaren ondoren

Erakusketan balio historiko handia duten piezak daude ikusgai: dokumentuak, XVI. eta XVII. mendeetako eskuizkribuak, XVI-XIX. mende arteko marrazkiak, Erdi Aroko euskal balea baten hezurduraren aztarnak, benetazko eskalan egindako txalupen berreraikuntzak, ontzien ereduak, argazkiak, liburuak, balearen arrantzan erabiltzen ziren lanabesak, etab. Material hauetako asko lehen aldiz egongo dira ikusgai publikoarentzat.

Museoko funtsez gain erakusketa honetan bilduma partikularretako eta beste hainbat zentroetako materialak daude ikusgai. Parte hartu duten zentroak: Santandergo Itsas Museoa, Aquarium-Gipuzkoako Ozeanografia Elkartea, Massó Museoa (Bueu, Pontevedra), Koldo Mitxelena Kulturunea, Albaola Elkartea, Parks Canada (Ottawa), Bergarako Errege Mintegia, Mutrikuko Udal Artxiboa, Hondarribiko Udal Artxiboa, Eusko Jaurlaritza, Gipuzkoako Artxibo Orokorra eta Gipuzkoako Protokoloen Artxibo Historikoa.

Ikerketa ikonografikoari dagokionez, lan nekeza egin da Europako eta Ameriketako artxibategietan balearen arrantzarekin lotura duten irudiak lokalizatuaz. Arakatu direnak: The John Rylands Library (Manchester-ko Unibertsitatea), The Morgan Library (New York), The British Library (West Yorkshire), The John Carter Brown Library (Providence), Kopenhageko Zoologia Museoko Artxibategia (Danimarka), Klaus Barthelmess Bilduma (Colonia) eta New Bedford Whaling Museum (Massachusetts).

Jose Maria Unsain, Untzi Museoko zuzendarikidea, izan da erakusketa honen komisarioa.

Difusiorako materiala

• Erakusketaren kartela
• Erakusketaren txartela

Liburua

UNSAIN, J.M. 

Euskal baleazaleak. Berebiziko historia baten irudiak eta aztarnak

Untzi Museoa, Donostia, 2012, 175 or., ir.

ISBN 978-84-615-8122-1

20 €

Multimedia galeria